Op 29 oktober werd een nieuw ziekenhuis ingewijd in Sikoro – of Segou koro (het ‘oude Segou’ – er is nogal wat discussie over de namen en hun oorsprong hier) en natuurlijk moest dat gepaard gaan met een feest, waar wij natuurlijk ook naartoe moesten. We geven hier onder enkele foto-indrukken van hoe zo’n festiviteiten hier verlopen, vrijwel steeds met marionetten, wat mooi is om te zien en waar het publiek ook dol op is!
Beste lezers, misschien heb je je al afgevraagd waarom er nog steeds geen verslagen te lezen zijn van onze bezoeken aan het dorp Fintigila (inmiddels toch al twee keer na de opening van de school). Daar is een reden voor: we vinden het onnoemelijk moeilijk om dergelijke ervaringen in woorden te vatten voor lezers die dergelijke situaties helemaal niet kennen. Aan de andere kant vinden we het des te belangrijker om tenminste te proberen iets van die ervaringen weer te geven. Tenslotte zijn problemen van onderontwikkeling moeilijk te begrijpen zonder enige kennis van de ingangsvoorwaarden die dergelijke onderontwikkeling veroorzaken. Daarom doen we een poging – of beter, zullen we meerdere pogingen doen om tenminste enkele van onze indrukken hier weer te geven. Sommige ervan zijn uiterst vreemd, sommige zijn grappig, weer andere zijn zonder meer shockerend.
Daarbij willen we benadrukken dat alles wat we over ons leven in dit dorp beschrijven voortkomt uit een diep respect voor de mensen die we daar ondertussen hebben leren kennen – we zouden ons de moeite van onze verblijven daar (en de ontberingen die ze met zich meebrengen) zonder een diepe sympathie voor het lot van de mensen aldaar die in dergelijke condities moeten leven (en die niet zelf gekozen hebben!) Een dergelijke attitude maakt echter een beschrijving niet per se eenvoudiger, vaak het tegendeel….
You may have noticed that even after two visits to ‘our’ village of Fintigila we still haven’t reported on our experiences. There is a reason for that: we find it extremely difficult to describe these experiences in words to readers who have not been in situations like these. Nevertheless, we believe it is important for us to at least in part try to impart some impressions to our general readership. After all, problems of underdevelopment are difficult to understand if one does not know the initial circumstances that feed into such underdevelopment. So we will make an effort – or rather several efforts, in the hope we can get across some of our experiences. Some of these may be strange, funny, or indeed downright shocking. Please consider that in all cases we write out of a deep respect for the people we have come to know there – we wouldn’t go to all the personal trouble (or indeed endure the hardships involved) if we would not be in deep sympathy with the plight of people living in those conditions. (But such attitude does not necessarily make life easier….)
Gisteren was ik in Fintiguila samen met twee andere mannen op zoek naar gunstig gelegen plekken aan de oever van de Bani-rivier om er tuintjes te beginnen. De bodem van sommige plekken zou zich uitstekend lenen voor het aanplanten van aardappelen, en daarvoor is in Segou zeker een afzet-markt.
Ik werd geattendeerd op de sporen die een slang in het zand had achtergelaten – voor het eerst kon ik zien welke sporen die achterlaat wanneer ze zich voortbeweegt in het zand van de savanne. Het was duidelijk dat de plaatselijke bewoners een superieure kennis van de natuur hebben, zo dacht ik. Tot we aan de oever van de rivier een koppeltje kieviten zagen, niet ‘onze’ kievit natuurlijk, maar een variant die hier in West-Afrika in waterachtige gebieden veelvuldig voorkomt: de vanellus spinosus.
sporenkievit (vanellus spinosus)
In het Bambara, de plaatselijke taal van de Somono’s die hier wonen, wordt die kievit ’toume-toume’ genoemd, wat zoveel wil zeggen als de vogel die nooit slaapt. De reden daarvoor is dat de vogel in kwestie weet dat Allah zijn ziel wil roven. (Waarom Allah dat zou willen, terwijl hij de kievit toch zelf gemaakt heeft volgens het islam-geloof, kwam geen antwoord.) De kievit meent echter aan dat lot te kunnen ontsnappen door nooit te slapen – vandaar zijn naam. Daarom ook (zo ging mijn informant verder) is de toume-toume een vogel die met een steen op zijn hoofd slaapt. Zo gauw die steen van zijn hoofd glijdt, wordt hij wakker en ontsnapt dus aan Allah’s rooftocht. (Waarom Allah niet toeslaat terwijl de kievit met de steen op zijn hoofd slaapt, wist mijn informant niet, evenmin hoe een kievit in de allereerste plaats een steen op zijn hoofd gelegd krijgt….) In ieder geval een mooi verhaal, reden waarom ik het hier opschrijf, want ik geloof niet dat het al eerder in ornithologische werken is genoteerd. (Volledigheidshalve er nog aan toevoegen dat mijn man enkele jaren aan een Malinese universiteit heeft gestudeerd – in een natuurwetenschappelijk vak nog wel! – en van zichzelf beweert, in tegenstelling tot vrijwel alle Malinezen, NIET in toverij te geloven!…)
Kievit op zoek naar een steen
Yesterday I was in Fintiguila together with two local men looking for patches of land near the Bani-river that would qualify as ideal for vegetable gardens. Some parts indeed looked ideal (because of the composition of the soil – and of course because of the vicinity of water) for growing potatoes, and there certainly is a market for them in Segou.
The men drew my attention to traces a snake had left behind while moving through the sand, the first time I ever saw this. So my immediate reflection was what superior knowledge of nature locals had over me – or over Westerners generally. Until we got to the banks of the river where I spotted a pair of lapwings – not the European one, of course, but a local variety (the spur-winged lapwing), vanellus spinosus, that is rather frequent here at the waterside.
Spur-winged lapwing (Vanellus spinosus)
Enquiring after its local name I was told that in Bambara, spoken by the Somono’s who live here, the bird is called ‘toume-toume’ which means something like ‘the bird that never sleeps’, the reason being that Allah is constantly hunting for its soul. (Why Allah would do such a thing, while he had created the bird in the first place, was not the kind of question to be asked.) The lapwing knows about Allah’s plan and believes he can escape his fate by staying awake at all times. That is also why (according to my informant) the toume-toume bird sleeps with a stone on its head. As soon as the stone slips off its head, it awakes and thus getting away from Allah’s pursuit. (Why Allah does not strike while the bird is asleep with the stone on its head, or how the bird arrives at getting a stone on its head in the first place, were likewise questions without answers.) In any case it’s a lovely story which I wrote down here because, as far as I know, it has not been recorded yet in existing works of ornithology.
(Maybe interesting to complete the story is the fact that I was told it by someone who has spent a couple of years study at a Malinese university – at in the sciences at that! – and who asserts of himself that he does not, in contrast to most Malians, believe in magic or sorcery….)
Lapwing in search of a stone...
Breaking news! De FANGA school is vorige donderdag officieel geopendBreaking news! Breaking news! The FANGA school opened officially last Thursday!Breaking news!
Het is eindelijk zover: onze FANGA school in het dorpje Fintigila in de savanna is vorige week donderdag officieel geopend: ga naar PROJECTEN en dan naar HET FANGA PROJECT IN FINTIGILA voor een verslag, vele foto’s en hopelijk ook enkele filmpjes.
Finally!! Last Thursday the FANGA school we founded in the village Fintigila in the savanna opened officially last Thursday. Go to PROJECTS on this website, then to THE FANGA PROJECT IN FINTIGILA for a report, dozens of pics and hopefully also some film fragment.
Vandaag (27 september) was er weer cursus ‘Formation Professionelle’, ben deze keer zelf mee geweest, en ben helemaal niet zo negatief meer. De groep bestaat uit een 12-tal mannen en een 5-tal vrouwen, geen onderscheid naar geslacht, al doen de vrouwen veel meer dutjes (maar ja, ze moeten waarschijnlijk ook veel harder werken). De sfeer was uiterst positief: er werd geluisterd, genoteerd, vragen gesteld, en vooral NIET gekletst tussendoor. Dat is men wel eens anders gewend…. En de leraar is een jong en mager ventje, helemaal niet het soort bullebak dat het hier normaal voor het zeggen heeft, heel rustig, wandelt ook kalm tussen de deelnemers door. En dan is er groepswerk met een duidelijke opdracht. Natuurlijk is het niveau bedenkelijk laag, maar wat wil je in een land waar leren geen traditie heeft en waar men pas ontdekt heeft dat het belangrijk is. Maar er werd ernstig nagedacht en je kon merken dat de hersens in beweging kwamen.
Tijdens de middagpauze lekkere couscous en vriendelijk onderhoud met de andere cursisten. Ik had het gevoel dat de deelnemer verrijkt naar huis gingen, hoe weinig het ook was, het was iets. En met dat ‘iets’ moet Mali beginnen.
De cursus werd dit keer gegeven in het Centre d’Artisanat, een reusachtig gebouw dat opgetrokken is om expositieruimtes en ateliers voor de verschillende kunstambachten onder te brengen. Maar ja, wie komt er die dingen bekijken en kopen als de toeristen wegblijven?
Sommige leslokalen leken ook PERFECT voor onze Engels cursussen, maar Souleymane merkte al meteen fijntjes op dat dat niet zou lukken: Ook al zouden die lokalen leeg staan, ze zijn alleen voor ‘artisanat’ geoormerkt, en mogen voor niets anders gebruikt worden…. Flexibiliteit is nog ver te zoeken.
Overigens hoor ik niets meer over de cursus Engels: Souleymane zou de mensen samenbrengen, maar nog niets concreets. Via de plaatselijke radio zou hij ook op zoek gaan naar een vertaalster voor ons, tot op heden zonder resultaat…. Jammer, want dan zouden we hier op straat spelletjes met de kinderen kunnen organiseren…. Geduld, geduld…..Today (27 September) there was another course ‘Formation Professionelle’, and this time I (Willie) went along. And I must say much of my initial criticism evaporated. The group consists of some 12 men and 5 women – no gender difference apparent, albeit that the women take more catnaps (but then they presumably must work much harder….) The atmosphere was quite positive: people listened, took notes, asked questions, were concentrated on the materials, and … there was no chatting in between. I have seen things much less serious in the Old World. The teacher is rather young and slim, not at all the type of bully who normally has the say here. He is calm and emanates professionalism – walks calmly between the rows of chairs. And then there is group work with a clear assignments. The level is pretty low, which is what you would expect here: what do you want in a country where learning is not something that is considered important. So I was quite impressed by the seriousness and to see that brains were being made to use.
During lunch time quite good couscous and friendly contacts with other participants. I had the impression that they all went home enriched and were looking forward to the next session. How little it might have changed in the heads of participants, it was something. And Mali has to start with such ‘something’.
The course was taught this time in the Centre d’Artisanat (handicraft centre), a very large building meant for exhibition rooms and work studios for artists. But who will come and buy the exhibits if the tourist aren’t coming?
Some of the lecture rooms look perfect for our English courses, but Souleymane cut me short immediately: we will never get those rooms, because they are marked only for handicraft activities. Even if they are empty and not in use, no way: flexibility is something still to be desired….
Incicentally, I don’t hear anything any more about the English courses…. We would also try to canvass a (preferably female) translator Bambara – French over the local radio, but no result so far – pity, because we could organize games with the children in the street…. Patience, patience….
Vanochtend (11 oktober) onwakend, had ik de vreemdste politieke droom: overal langs de demarcatielijn tussen de door Israel bezette gebieden en de Westelijke Jordaanoever en Gaza stonden tienduizenden Israeli’s, meestal jonge mensen, maar ook oudere Joodse mensen uit onze onmiddellijke omgeving in Antwerpen, allemaal ongewapend en gemakkelijk in de omgang, de Palestijnen doorlatend aan elk checkpoint, zonder hun gebruikelijke ontmenselijkende bureaucratische en vernederende praktijken. Integendeel, Palestijnen werden verwelkomd om de vriendelijkste woorden, hen aanmoedigend om er een mooie dag van te maken, alsof de recente wreedheden niet hadden plaats gehad en de onrechtvaardigheden van onlangs en van lang geleden waren weggewist en alles met een schone lei kon beginnen. Mem moest zich werkelijk de ogen uitwrijven om te geloven wat men zag.
En natuurlijk werd de vriendelijkheid snel geretourneerd door typisch oosterse gebaren van vriendschap , respect en gastvrijheid. Het was voorwaar een merkwaardig schouwspel: al die jochies en meissies van 18 zonder hun uzi’s en hun obscene-militaire outfit, de Palestijnen met een granaatscherf van enkele millimeter waardigheid diehen de laatste halve eeuw ontkend was (niet de ECHTE granaatscherven!) en die hun de rug een heel klein beetje deed strekken.
Maar wat WAS dit? Er waren geen officiële verklaringen en geen pamphletten die werden uitgedeeld om de zaak te duiden. En politici waren in de wijde omgeving niet te bespeuren. Had Washington een hand hierin? Of het verachtelijk partijdige en hypocriete ‘quartet’? Het leek allemaal te ‘gebeuren’, gewoon zo maar, alsof het zeggen wou: “Kijk hoe eenvoudig het is!” En het ging zo de hele dag door. Palestijnen waren enthousiast and sommigen zagen al een einde aan de decennialange bezetting en het breken van ontelbare internationale verdragen en overeenkomsten – misschien, zo dachten sommigen, dat het iets te maken kon hebben met President Abbas’ recente aanvraag voor een volwaardig lidmaatschap als Palestijnse staat in de schoot van de Verenigde Naties. MAAR er waren e rook (en niet alleen Hamas sympathisanten!) die het geheel verdacht vonden en meenden dat dit zeker weer een list van de huidige Israëlische rechtse regering was en dat er geen voordeel voor de Palestijnen uit te halen zou zijn. Maar de dag loog er niet om, en de stemming aan beide zijden van het conflict had er nog nooit zo goed uit gezien? Of was het slechts een avondje voetbal tornooi op Kerstavond, zodat morgen de slachtingen weer konden beginnen??
Zou het misschien toch een einde aan de apartheid en het racisme in Israel betekenen, en het einde van de nieuwe nederzettingen? De droom was daarover niet duidelijk, maar toonde toch een sprankeltje hoop: dat men grenzen kon en kan openen en samenleven in een hoffelijke, vriendelijke en vreedzame wijze. Maar dat was misschien alleen maar …. omdat het het droom was! Maar wie was hetook alweer die ook zo’n droom had???On waking up this morning (11 October), I had the strangest of political dreams: all along the border between the Israeli occupied zones the West-Bank and Gaza there were tens of thousands of Israeli, mostly young people, but also some kind old people from the neighbourhood in Antwerp where I lived, all unarmed and easygoing, opening the checkpoints at every possibility to let in the Palestinians, refraining from their usual bureaucratic and humiliating practices, on the contrary- people (Palestinian) were welcomed in in the friendliest of words, encouraged to make the most of their day, almost as if the apartheid wall was no there, as though the recent atrocities had not taken place and the past unjustices were wiped clean off a slate. One had to rub one’s eyes to believe what one saw…. And of course the friendliness was returned rapidly, with typical oriental gestures of friendship and hospitality. It was a strange sight to behold, the young soldiers without their their uzi’s and their military apparel, the Palestinians suddenly gaining a shrapnel of human dignity they had been denied over the past half-century.
But what WAS this? There were no official statements or pamphlets distributed, no declarations made, and no politicians were seen. It was quite clear that Washington had no finger in it, as hadn’t the despicable and hypocrite ‘quartet’. It seemed to ‘happening’, just like that, as if to say: “see, how easy it is!” And it went on for the whole day. Palestinians were exhilarated and some saw an end to a decade long occupation and breaching of international law – mayby some thought it had to do with President Abbas’s recent application for full membership as a Palestinian state to the United Nations. Yet there were also (not all Hamas sympthizers!) some who had misgivings, saying that this was yet another sly trick of the current Israeli right wing government and that there certainly would not be anything good in it for the Palestinians. Would it also mean an end to racism and to the settlements? The views in the dream did not reveal, but it dit show a glimmer of hope: that one could open borders and live together in a peaceful and even friendly way. But that was maybe because it was … a dream. But who else had a dream once???
Naast de kippen en hanen, kalkoenen, hybride eenden, ezels, geiten en schapen, en natuurlijk de ontelbare hagedisjes en hagedissen, vliegen en muggen, hebben we hier ook nog met andere beesten te doen. Eén ervan is onze huisgenoot, de gekko, die echter heel schuchter is, en zich telkens achter de gordijnen verschuilt wanneer hij ons ziet. Maar we hebben hem graag, vooral omdat hij zich te goed doen aan alle soorten ongedierte in huis….
Maar het soort ongedierte van een week geleden willen we liever niet meer meemaken: sprinkhanen. We zijn gewend geraakt om deze plaag in een ver verleden en in een ver land te plaatsen, namelijk in het boek Exodus van het Oude Testament, waar het heet:
12 Toen zei de HEER tegen Mozes: ‘Strek je arm uit over Egypte, dan komen er sprinkhanen, die alle planten zullen opvreten die de hagel heeft overgelaten.’ 13 Mozes strekte zijn staf uit over Egypte, en toen liet de HEER die hele dag en die hele nacht een oostenwind over het land waaien. Toen de morgen aanbrak, had de wind de sprinkhanen aangevoerd. 14 In grote zwermen streken ze in heel Egypte neer. Nooit eerder was er zo’n sprinkhanenplaag geweest en nooit zal er meer zo’n plaag komen. 15 Overal zag de grond zwart van de sprinkhanen. Ze vraten alle planten en vruchten op die de hagel had overgelaten, zodat er nergens in Egypte aan bomen of planten nog iets groens te bekennen viel.
Toen ik van die beesten niet meer kon slapen, heb ik er wel tussen de 30 en de 40 naar de andere wereld geholpen. Eerst hadden we ook niet in de gaten hoe die binnen kwamen, maar volgens Monique is er een spleet onder de deur – sindsdien dekken we die ‘s avonds toe met een doek, en het probleem heeft zich niet meer herhaald. Je staat daar bij ons niet meer zo bij stil, of je denkt erbij alleen maar aan de sprinkhanenplaag die over het Egypte van de Out-Testamentische farao neerdaalt. Maar hier is dit nog een levend gevaar! Zelfs in 2004 daalden nog enkele miljarden sprinkhanen over Mali neer en aten het grootste deel van de oogst op, wat de veestapel decimeerde, maar vooral voor zware ondervoeding bij kinderen zorgde. Maar er is één voordeel van sprinkhanen: ze zijn zelf eetbaar – je moet er alleen van houden!
De BBC heeft een interessant filmpje over sprinkhanenzwermen:
Merkwaardig genoeg werd ik frequent ‘aangevallen’ door die sprinkhanen, en in de loop van de nacht voelde ik twee wondjes die – hoewel slechts enkele cm groot – behoorlijk pijn deden, dus moet er gif bij te pas gekomen zijn. Mimi heeft de morgen erna nog een stuk van het gif met een medisch zuignapje kunnen verwijderen, en sindsdien zijn de wondjes met leem aan het genezen.
beet op schouder
Beet op rug
Verder is er volgens Monique en Amadou een vrij groot insect dat ‘s avonds naar het licht vliegt en dan op de grond valt. In dat geval: METEEN dood trappen, want een steek ervan is zo dodelijk als die van een schorpioen (zeggen ze).
En dan kregen we vanmiddag bijna bezoek van een slang, zo’n kleine 40 cm lang, donderbruin, die het al tot op ons terras gebracht had. Toen ze mij hoorde komen, verdween ze meteen onder de pompoenbladeren. Wat later op de middag lag Mimi te dutten op een matje naast de stroom, toen een ander, wat kleiner slangetje van boven naar beneden gleed, en zich daarna richting rivier uit de voeten maakte…. Volgens Michael Obert in zijn (overigens heel interessant en mooi) boek Regenzauber. Auf dem Fluss der Götter zijn de meeste slangen in West-Afrika dodelijk giftig….
Je kunt hier dus van alles meemaken…. Dus ‘s avonds ook maar schoenen dragen, naast een lange broek en hemden met lange mouwen, ook al worden het dan aangenamer temperaturen….Next to the chickens and cocks, turkeys, hybrid ducks, donkeys, goats and sheep, and of course the innumerable small and large lizards, the flies and mosquitoes, we also have to do with other animals.
One is our house mate, the gecko, who is, however, very shy, and hides behind any tapestry as soon as he spots us. But we have a special liking for him, especially because he feasts on all the other little vermin that we are not so fond of.
Somewhat less pleasant was a small locust plague we had in the house a few days ago. We are inclined to associate locusts with biblical tales from the Old Testament, as in Exodus 10: 1-20, where it said:
‘So Moses and Aaron came in to Pharaoh and said to him, “Thus says the LORD God of the Hebrews: ‘How long will you refuse to humble yourself before Me? Let My people go, that they may serve Me. 4 Or else, if you refuse to let My people go, behold, tomorrow I will bring locusts into your territory. 5 And they shall cover the face of the earth, so that no one will be able to see the earth; and they shall eat the residue of what is left, which remains to you from the hail, and they shall eat every tree which grows up for you out of the field. 6 They shall fill your houses, the houses of all your servants, and the houses of all the Egyptians—which neither your fathers nor your fathers’ fathers have seen, since the day that they were on the earth to this day.’” And he turned and went out from Pharaoh.’
But such plagues are still not uncommon here. Still in 2004 there was a devastating plague of locusts that ate about everything there was to be eaten for man and animal. And since 80 {e9940e0c02f8d96d21e6f25569fda7b5198e19dfa9031a0585a9ae16fa7c9142} of the population is dependent on agricultural products, such swarms are really a matter of life or death. On Youtube you can find a vivid registration by the BBC of such swarms.
In any case, the house was suddenly full. And since any feeling for sleep was gone, I have killed between 30 and 40. At first we did not realize how they entered the apartment, but then Monique pointed out a space under the door by which they entered. We put a mat in between, since then no more locusts plagues in our living room!
One does not realize that such things may happen here and there, not in a distant past or a far-away land descending over the land of an Old-Testament farao in Egypt. But here such things are still alive – AND dangerous: even in 2004 some billions of locusts descended upon Mali and destroyed the larger part of the harvest, which also decimated the cattle and caused serious undernourishment of children everywhere in the country. The BBC has an interesting Youtube film about such locusts swarms in Africa:
There is ONE great advantage to locusts: they are edible themselves!! Only one has to have an appetite for them. But apparently, grilled they taste like crisps…
Strangely enough, I was regularly attacked by those locusts (or were they different insects?) and during the night I felt two small wounds, which – although but some few centimeters in diameter – caused considerable pain, so I guess there must have been some kind of poison involved. Mimi sucked out the poison with a medical appliance in the morning, and cured the wounds with clay.
Bite on back
bite on shoulder
There is also, according to Monique and Amadou a rather large insect, called ‘gosson’ in Bambara, some 5 centimeters large, flying into the light at night, and then falls to the ground. In that case: kill IMMEDIATELY! because a bite (or sting, or whatever) can be as fatal as the one by a scorpion (they say).
And this afternoon we had a visit of a snake, about 40 cm, dark brown earth colour, who had already made it to our terrace. But het intentions to visit us were rather meager, because when it heard me, it disappeared rapidly under the pumpkin leaves. Some time later that afternoon Mimi was having a catnap on a reed mat next to the river when another somewhat shorter, but therefore thicker snakelet slid from top to bottom, but then fortunately took the direction of the river. According to Michael Obert’s (interesting and also beautiful) book Regenzauber. Auf dem Niger ins Innere Afrikas (no English translation available yet, I’m afraid), most West-African snakes are deadly poisonous within minutes….
So you can experience all sorts of interesting things here…. Hence better wear shoes in the evening, next to trousers and long-sleeved shirts (especially against the malaria mosquitoes, that become active especially at dusk). Hard, because that is the time when temperatures are becoming somewhat more agreeable….